VARİKOSEL NEDİR?

Testislerin kirli kanını kalbe doğru taşıyan toplar damarlarının (plexus pampiniformis venlerinin)  ileri derecede genişlemesi ve kıvrımlarının artması sonucu oluşan bir varis rahatsızlığıdır.

VARİKOSEL ERKEKLERDE NE TÜR RAHATSIZLIKLARA NEDEN OLABİLİR?

Varikosel çok ciddi boyutlara gelene kadar genellikle fiziki herhangi bir şikayete yol açmaz. Bazen ilerlemiş varikosellilerde testislerde ağrı, küçülme, dolgunluk hissi gibi şikayetlere neden olabilirler. Varikosel bazen kasığa vuran künt ağrıya ve testisde çekilme hissine neden olabilir. Ayakta uzun süre kalındığında ağrı artar, yatmakla azalır.

Ancak varikoseli olan erkeklerin bir kısmında herhangi bir fiziki rahatsızlık yapmadan bile İNFERTİLİTE ‘ye ( çocuk sahibi olmada zorlanmaya ) neden olmaktadır. Kısırlık (infertilite) şikayeti olan erkeklerin yaklaşık % 40- 50 sinde varikosel mevcuttur.

VARİKOSEL LOKALİZASYONU EN SIK HANGİ TARAFTADIR?

Varikosel sol tarafta daha sık görülür. Sağ tarafta tek başına görülmesi oldukça nadirdir ve özellikle sağ böbrek tümörleri açısından dikkatle incelenmesi gerekmektedir. % 10 kadar hastada varikosel çift taraflı olabilmektedir.

VARİKOSEL TANSINDA HANGİ TETKİKLER YAPILMALIDIR ?

Varikosel yumurtalıkların muayene edilmesi ve skrotal renkli doppler ultrasonografik inceleme ile tespit edilir. Varikosel tespit edilen her hastada ( eğer hasta puberte öncesinde değilse ) olası bir testis harabiyetinin incelenmesi için mutlaka SPERMİOGRAM  testi istenmelidir.  Spermiogram detayları İnfertilite konusu içinde işlenmiştir. Çocukluk dönemindeyse testis boyutları hacim ölçme cihazlarıyla yakınen takip edilmelidir.

VARİKOSEL DE TEDAVİ NASIL PLANLANMALIDIR?

Ağrısız varikosellerde, testislerde ufalma yapmayan ve / veya evli olup çocuk sahibi olan erkeklerin varikosellerinde tedaviye gerek yoktur. Varikosel ağrı yapıyorsa, testislerde ufalmaya ve infertiliteye neden olmuş ise cerrahi tedavi gereklidir.

Ameliyat ne kadar erken yapılırsa testis hücreleri harabiyeti o kadar erken önleneceği için iyidir.

VARİKOSEL AMELİYATI NASIL UYGULANIR?

Varikoselektomi ameliyatı kasık bölgesine yapılacak lokal anestezi veya belden yapılacak spinal anestezi  veya genel anesteziyle rahatlıkla yapılabilir.  Ameliyat kasık bölgesinden yapılan küçük bir kesi ile gerçekleştirilir. Varisleşmiş venler bağlanır ve kesilirler. Basit bir ameliyattır ve genellikle hastane de yatmayı gerektirmez ancak çok dikkatlice ve büyütme  (optical loop ) ile yapılması gereken bir ameliyattır. Ameliyat ortalama 20 – 30 dakika kadar sürer. Bu sırada testisle ilgili diğer oluşumların zarar görmemesine özen gösterilmelidir.

VARİKOSEL OPERASYONU SONUCU GELİŞEBİLECEK KOMPLİKASYONLAR NELERDİR?

Varikosel ameliyatı dikkatli yapılmaz ve lenfatik damarlar bağlanırsa hidrosel (testis çevresinde sıvı birikimi), temiz kan getiren damar (arter) bağlanırsa testis atrofisi gibi komplikasyonlar görülebilir. Bu ameliyatta üroloğun deneyimi önemlidir.

İNFERTİL ERKEKLERDE VARİKOSEL OPERASYONUNDAN SONRA SPERMİYOGRAM EN ERKEN NE ZAMAN YAPILMALIDIR?

Bir sperm hücresinin yapılmaya başlaması ile olgunlaşıp depo edilmesi arasında kabaca 90 gün gerektiğinden varikoselektomiden ortalama 3 ay sonra sperm hücrelerine ait bozukluklar düzelmeye başlar. Bu sebeple ilk sperm tetkiki ameliyattan sonraki 6. ayda yapılmalıdır

İNFERTİL BİR ERKEKDE VARİKOSEL AMELİYATI SPERM FONKSİYONLARININ DÜZELMESİ ÜZERİNE NE KADAR ETKİLİDİR?

Sperm üretimindeki düzelme ameliyat olan hastaların %70 inde görülür. Yapılan araştırmalarda varikoselektomi ameliyatı olanların yaklaşık yarısının bebek sahibi olduklarını göstermiştir. Ameliyat ne kadar özenli yapılırsa bu oran o kadar artar.

HİDROSEL NEDİR?

Hidrosel, testisi saran zarlar arasında normalden çok daha fazla sıvı toplanmasıyla torbanın ileri derecede şişmesi durumudur. Normal olarak bu aralıkta testisin kayganlığını sağlamak için 0.5-1.0 ml sıvı bulunur. Hidroselde ise bu sıvı miktarı 200- 300 ml hatta bazen çok daha fazla olur

HİDROSELDE TANI NASIL KONULUR?

Görüntü ve hasta hikayesi çok tipik olduğu için tanı çok kolaydır. Skrotum tek yanlı veya iki yanlı olarak aşırı şişmiş ve gergin vaziyette görülür. İçi sıvı doludur.

Muayenede üzerine parmakla vurulduğunda tipik bir elastikiyet hissi alınır. Karanlık bir odada skrotuma fenerle bakıldığında pembe bir renk alır TRANSİLLÜMİNASYON bulgusu denen bu basit muayene ile bu şişliğin içinde sıvı olduğu ispatlanır ve HİDROSEL İÇİN TİPİKTİR.

SPERMATOSEL/EPİDİDİM KİSTİ NEDİR?TEDAVİSİ NASIL DÜZENLENMELİDİR?

Testisin üzerinde ve arkasında yer alan, küçük, ağrısız kitlelerdir. İçerisinde ölü spermler bulunan kistik bir oluşumdur. Büyük hacimlere ulaşmadığı taktirde tedaviye gerek yoktur. Çok büyürse ameliyatla çıkarılır.

TESTİS TORSİYONU BULGULARI NELERDİR? NASIL OLUŞUR?

Testis torsiyonu çok önemli bir testis hastalığıdır. Bu hastalıkta testislere kan taşıyan damarların bulunduğu spermatik kord kendi etrafında burulmakta, spermatik damarlar kan taşıyamamakta ve eğer bu durum erken bir zamanda düzeltilmezse testis nekroze (kangren) olmaktadır. Torsiyon riski, inmemiş testislerde oldukça yüksektir. Püberte döneminde tosiyona her zamankinden daha fazla rastlanır.

Testis torsiyonu çok acil bir tablodur.

Genellikle ani gelişen ( özellikle uykudan uyandıran ) testis ve kasık ağrısı, bulantı ve kusma olur. Testis ve epididim hassastır cocuk torbalarına dokunulsun istemez. Torsiyonla birlikte sıklıkla hidrosel ve ödem de vardır.

TESTİS TORSİYONUNDA TANI NASIL KONULUR?

Normalde torbanın altında olan testisin dönme sonucunda üst kısma çekilmesi ve yukarı kaldırmakla testisteki ağrının artması (Prehn belirtisi) torsiyonu destekler.

 Doppler ultrasonografi ve testiküler sintigrafi; ile testis ve epididimlere gelen kan akımı ölçülebilir. Torsiyonda ; kan akımında ciddi azalma saptanmasına karşın , orşit ve epididimitte artmış kan akımı görülür . Bu veriler kesin tanı açısından çok önemli kriterlerdir.

TESTİS TORSİYONUNDA TEDAVİ NASIL YAPILIR?

Torsiyon çok acil bir tablodur . Normalde hasta ilk müracat ettiğinde ciddi bir gecikme yoksa ( ilk 4 saat çok önemlidir ) hekim elle dönmüş olan testisi tekrar eski haline döndürmeyi  ( DETORSİYON )denemelidir. İdeal olan yaklaşım detorsiyon sonrası elektif şartlarda ameliyat ile testislerin torbalar içindeki yerine fiksasyonu ( sabitlenmesi) dur. Canlı iseler testis ve epididim detorsiyone edilirler ve torba içine tespit edilirler. Yukarıdaki resimdeki gibi kangrene olmuş iseler komple  çıkarılırlar  ( ORŞİO EPİDİDİMEKTOMİ ) . Torsiyona neden olan anomali diğer testiste de olabileceğinden karşı taraftaki testisin de skrotum içerisine tespiti aynı seansta yapılır.

TESTİS TÜMÖRÜ OLUŞUMUNDA ETKİLİ FAKTÖRLER NELERDİR?

Kesin sebebi belli değildir. Ancak ; Testis tm leri inmemiş testisli olgularda normal olgulara göre 5 – 10 kez daha sık görülmektedir.

Son zamanlarda kromozomal değişiklikler ve anne karnında  östrojen kullanımı sıklıkla üzerinde durulan sebeplerdendir.

TESTİS TÜMÖRLERİNDE ERKEN TEŞHİS ÖNEMİ NEDİR ?

Günümüzdeki gelişmelerle erken teşhis konulduğu takdirde olduça yüz güldürücü sonuçlar alınmakta ve yaşam oranı % 95 lere çıkmaktadır.

TESTİS TÜMÖRÜNÜN PATOLOJİSİ NEDİR?

Testis tümörlerinin % 95 ‘i germ hücre ( SEMİNOM – NON SEMİNOMATÖZ ) kaynaklıdır.

SEMİNOM ( klasik, anaplastik ve spermositik )

NON SEMİNOMATÖZ (  Embryonel karsinom, koriyokarsinom, yolk salk tümörü, teratomlar )

TESTİS TÜMÖRÜNDE HASTANIN DOKTORA BAŞVURMA SEBEBİ NEDİR?

Testiste AĞRISIZ ŞİŞLİK ( nadiren ağrılı da olabilir ) en sık izlenen semptomdur.  Bu şikayetle gelen özellikle genç yetişkinde aksi ispatlanana kadar bütün vakaları testis tümörü gibi  düşünmek gerekmektedir. % 10 vakada da ilk başvuru METASTATİK KİTLE ye bağlı hempotizi (öksürürken kan gelmesi ) , bulantı , kusma , konvülziyon ve kemik kırığı gibi nadir şikayetlerle olabilir. Hidrosel bulgusu tetsis tümörüne eşlik edebilir ve hatta ana hastalığı maskeleyebilir.

TESTİS TÜMÖRÜNDE TANI İÇİN UYGULANAN RADYOLOJİK TETKİK NEDİR?

Bu tip bir hastada hızla skrotal ultrasonografi yapılmalıdır. Ultarsonografi bize tanıyı büyük bir doğrulukla testiste yer kaplayan kitle şeklinde söyleyebilir. Ultrasonda kitle olduğu ortaya çıkınca yapılması gereken bir diğer tetkik de TÜM BATIN ve AKCİĞERLERİN BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ ‘sidir. Bu sayede METASTAZ varsa anlaşılabilmektedir.

TESTİS TÜMÖRÜNÜ BELİRLEMEDE HANGİ KAN TESTLERİ ÖNEMLİDİR?

( alfa feto protein – beta HCG ( human chorionic gonadotropin ) – LDH        ( lactic dehidrogenaz) – plasental alkalen fosfataz  )  tümörü saptamada kullanılan  kan testleridir.

Bu tümör marker’larının (belirleyicilerinin) yapısal özelliklerinden dolayı tümörün hücresel kaynağının seminomatöz mü yoksa non seminomatöz mü veya non seminomatözlerin içinde koriyo karsinoma mı vs. ayırd edilebilir. Ayrıca tedavi sonrası takipte de çok önemlidirler.

TESTİS TÜMÖRÜNDE TEDAVİ NEDİR?

Tedavinin ilk basamağı DOĞRU TANI ve EVRELENDİRME dir. Bunun için kasıktan yapılan kesi ile testis ve diğer çevresel elemanları ( funnikulusu) olduğu gibi olabildiğince yüksek noktadan çıkartılır. YÜKSEK İNGUİNAL ORŞİEKTOMİ

YÜKSEK İNGUİNAL ORŞİEKTOMİ SONRASI YAPILACAKLAR;
SEMİNOMLAR:
Erken evre ( I – II A seminoma )  RADYOTERAPİ  ile % 90 nın üzerinde kür sağlanır. Radyoterapi sonrası takiplerde nüks varsa KEMOTERAPİ yapılmalıdır. Burada cys – platin , vincristin , bleomisin , ifosfamid , etoposid  gibi ajanların değişik kombinasyonları ( EINHORN PROTOKOLÜ gibi ) kullanılmaktadır .

NON-SEMİNOMLAR

DÜŞÜK EVRELİ  TÜMÖRLERDE :

AMERİKADA: RPLND ( retroperitoneal lenf nodlarının disseksiyonu (çıkartılması)) standart tedavi şeklidir; ancak yakın izlem ve gerektiğinde KEMOTERAPİ  uygulanması da seçilebilecek tedavi alternatiflerindendirir. Kür oranı % 80 nin üzerindedir.

İLERİ EVRELİ NON SEMİNOMATÖZ TÜMÖRLERDE:

Hemen KEMOTERAPİ ye başlanmalıdır. Kür oranları % 60 ın üzerindedir.

TESTİSİN ÇIKARTILMASINI TAKİBEN YERİNE PROTEZ UYGULAMASI MÜMKÜN MÜ?

Testisi alınan erkekler bazen depresyona girebilirler. Hastalara estetik ve psikolojik yönden destek amacıyla testis protez önerilebilir. Kabul eden hastalara orşiektomiyle aynı seansta veya bir başka zamanda testis protezi takılır. Protez aynen bayan göğüslerine takılan protezler gibi silikon bilyeler şeklindedir